در قسمت های میانی شهر در بخش اروپایی ، میدانی به نام تاکسیم 1 وجود دارد که در اصل یادمانی است از آتاتورک..اما شنیده های موثقی هم در این خصوص وجود دارد که یکی از افراد حاضر یکی از اضلاع این یادبود چهار ضلعی رضا شاه است.مجسمه ای که تردیدی نسبی در صحن و سقم آن وجود دارد..

وقتی از مدیر محل اقامتمان پرسیدم او توضیح داد که رضا شاه ربطی به تاریخ ترکیه ندارد و ضرورتی هم نیست که مجسمه اش در استانبول قرار داده شود...البته توضیحش به نوعی نبود که قانعم کند.از یک ایرانی هم که به طور اتفاقی دیدمش پرسیدم ، و او گفت که نه! مجسمه شبیه رضا شاه است و او نیست...


ميدان تاكسيم ، عکس از آرشیو شحصی

اما شنیده هایی هم دلالت بر این دارد که این مجسمه رضاشاه است..با همان تیپ و قیافه معروفی که در ذهنمان سراغ داریم. و سر همین مجسمه بود که نزدیک بود روابط تهران آنکارا به چالشی جدی کشیده شود..آن روزها که وزیر فعلی امور خارجه  منوچهر متکی، ، سفیر ایران در ترکیه بود ، نسبت به این مستاله اعتراض کره بود..اعتراضی که پاسخی جز عزم آنکارا برای ابقای این یادمان نداشت.

به هرحال چه مجسمه رضا شاه در این میدان باشد و چه نباشد ، ایرانی ها دوست دارند زیر آن بایستند و با آن عکس بگیرند و شاید تجارب تجدد آمرانه و جمهوری آمرانه ای را بررسی کنند که یکی از سر از دولت احمدی نژاد در آورد و دیگری از دولت اردوغان.

تجدد آمرانه ، اگر امروز وظیفه اش شده است ، تعیین تکلیف برای همه دنیا و ارایه برنامه ها و برنامه ریزی برای اداره بهتر جهان ، جمهوری آمرانه سر از منزلگاهی در آورده است که بیش از هر دولت دیگری در منطقه نقش آفرین است و خود یک پای معادلات است..پایی که همواره در تلاش است به صلاح برداشته می شود ، تا منطقه در بستری آرام و بی هیاهو به سوی رونق گام بردارد.

دولتی که کارمندان افغانی را به کشورش دعوت می کند تا با مبانی مدیریتی آشنا شده تا به دنیای نوین IT جهش کنند و در این میان چقدر برای شهروند ایرانی گزاف است که ببیند دولتش به رغم همه برنامه هایی که برای اداره دنیا دارد نمی تواند نقشی چنین داشته باشد.

البته اين سخن به معناي نفي كوشش هاي رضا شاه در استقرار دولت مدرن نبوده و نيست..چه آنكه اگر نبود همت وي در مقطعي از تاريخ براي بخش هاي اجتماع شايد وضعيت ايران امروز به مراتب پايين تر آني بود كه هست..از اين رو نوشتن همه آسيب هاي وضعيت فعلي به پاي رضا شاه نه منصفانه است و نه منطقي...بحث اخير، بيشتر به همان "خشت اولي" باز مي گردد كه هر دو رهبر گذارند كه ديوار امروز كشورهاشان بالا رفته است.

در هر صورت میدان تاکسیم به باور خیلی ها مجسمه آتاتورک و ر ضا شاه را در خود جای داده است...چهره هایی که تجدد را برای مردمانشان به ارمغان آوردند.

دانشگاه استانبول:

دانشگاه استابول در داخل یک مرکز نظامی تاریخی واقع شده است..آنگونه که می گویند یکی از قلاع دفاعی استانبول در جنگ های متعدد تاریخی بوده است...دانشگاه استانبول بسیار بزرگ است و از قسمت های مختلف شهر در ورودی دانشکده هایش مشخص است.


ورودي اصلي دانشگاه استانبول ؛ميدان بايزيد

کنترل خاصی روی تردد دانشجویان وجود دارد و برای من که خیلی مشتاق بودم یک دانشگاه استانبولی را ببینم این مهم میسر نشد..با اینحال آنگونه که شنیده ام این دانشگاه، از دانشگاه های معتبر آسیا و دنیاست و مدرکش اعتبار خاصی دارد...مدرکی که در ایران بر اساس شنیده ها معتبر نیست.

چیزی که در استانبول آدمی را تقریبا عاصی می کند و به واقع غافلگیر کننده است ، ناتوانی شان در تکلم به انگلیسی است..این مساله وقتی به اوج خود می رسد که می بینی یک دانشجوی این شهر هم نمی تواند یک مکالمه ساده با تو داشته باشد..زجر آور است که وقتی سوالی ساده در خصوص میزان تحصیلات و سن و سال می پرسی چنان در دیکشنری ذهنش دنبال واژگان می گردد که انگار هرگز به این سوال و جوابش فکر نکرده بود.

این قاعده برای مایی که ترکی را کمی تا قسمتی متوجه می شویم به صورت ناقص و نصفه نیمه حل شدنی است..اما فروشندگان تا حدودی با این مساله کنار آمده اند..به طور مثال وقتی در مورد قیمت سوال می شود آنها رقم را روی ماشین حساب وارد می کنند و به طرف مقابل نشان می دهند وی مي گویند:"فیات"2 ؛یعنی قیمت این است.

زبان ندانی آنها برای ما بسیار سوال برانگیز است اما جواب قانع کننده ای برای این مشکل پیدا نکردیم..حتی پزشکان بیمارستان ها هم نمی توانند حتی به صورت کلی منظورتان را درک کنند که حرف حسابت چیست...تنها کسی که توانستم با او یک دل سیر در این شهر حرف بزنم که غیر ایرانی باشد یک افسر پلیس بود که به خوبی انگلیسی حرف میزد و حتی تلاش داشت از واژه های ساده تری برای بیان منظورش استفاده کند.

پليس اينجا به معني واقعي كلمه پليس است و كاري به حريم خصوصي و شخصي افراد ندارد..مي كوشد در شهري كه ميلونها گردشگر را درخود جاي داده است امنيت برقرار كند.پليسي كه در برابر مالياتي كه از مردم گرفته مسئول است و دست از پا خطا نمي كند.

----------------

1)Taksim
2) Fiyat

مرتبط:
استانبول نامه1 ، استانبول نامه 2 ،استانبول نامه 3 ،استانبول نامه 4 ،استانبول نامه 5 ، استانبول نامه 6